ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਉੱਚਾਈਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ—ਤਣਾਓ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ—ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜੀਣਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਂਸ ਲੈਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਓ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ।
ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਓ—ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ
ਚਿੰਤਾ ਇੱਕ ਐਸੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਕਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਜੇ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤਣਾਓ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਓ ਸਾਡੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹਨ? ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸੋਚ ਬਦਲੋ—ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਜਾਏਗੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪੱਖ ਵੇਖਣਾ ਸਿੱਖ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸੁਖਦਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਸ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਣਾਓ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ—ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜ
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਭੂਤਕਾਲ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤਮਾਨ ਹੀ ਹੈ। ਭੂਤਕਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।
ਜੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ ਸਮਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਇਨਸਾਨ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਵਿਆਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ।
ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੂਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਬਲਕਿ ਦਿਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਮਨ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਤਣਾਓ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ
ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਕੱਢੀਏ।
ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ, ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣਾ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖੋ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਆਉਣਾ ਸਵਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤ ਮੰਨ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੰਨ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਅਸਫਲਤਾ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਗਲਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖੋ।
ਸਿਹਤ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ
ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਜੇ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਣ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਧਿਆਨ (ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ—ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੁੰਜੀ
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੀ ਕੁਝ ਹੈ—ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਓ ਵਿੱਚ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਂ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਚਮੁਚ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ—ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ, ਮੁਸਕਰਾਉਣਾ ਸਿੱਖੋ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਓ। 

ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੈਣ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਤਾਂ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।


ਦੁਨੀਆ ਅੱਜ ਦੋ ਰਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਰਾਹ ਤਰੱਕੀ, ਅਮਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਟਕਰਾਅ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਛੂਹ ਲਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਗਲਤ ਫੈਸਲਾ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ—ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਖ਼ਤਰਾ?
ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਖੂਨੀ ਅਧਿਆਇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939–1945) ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਬਣਿਆ। ਲਗਭਗ 7 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਹੀਰੋਸ਼ਿਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦਾ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਟਕਰਾਅ ਕੇਂਦਰ
ਅੱਜ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ–ਚੀਨ ਮੁਕਾਬਲਾ: ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਦੀ ਦੌੜ
ਰੂਸ–ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ: ਯੂਰਪ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ: ਇਰਾਨ–ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ: ਕਸ਼ਮੀਰ ਮਸਲਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੱਲ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਣੂ ਯੁੱਧ – ਅੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਯੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ ਹੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਿੰਟਰ – ਸੂਰਜ ਬਿਨਾ ਦੁਨੀਆ
ਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਧੂੰਆ ਅਤੇ ਧੂੜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਅੰਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਇਬਰ ਯੁੱਧ – ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਖ਼ਤਰਾ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਸਾਇਬਰ ਹਮਲੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹਨ।
ਬਿਜਲੀ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ – ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ
ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ ਅਨਾਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੈ।
ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੈਣ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਤਾਂ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਅੰਤ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣੇ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖੇ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।
“ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਦਾ — ਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ

ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ  ਜੇ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਲੱਗ ਜਾਣ।


ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਸਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਹ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨੇ ਸਨ। ਮਨੁੱਖ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਡਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਡਰ।
ਇਹ ਡਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ, ਸੈਨਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਰਵੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤਬਾਹੀ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਯੂਰਪ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਡਿੱਗ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939–1945) ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 7 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ਿਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਗਏ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਅੱਜ ਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ
ਅੱਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਮਸਲੇ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਸਲਾ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਵੱਡਾ ਸੈਨਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ
ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ 1945 ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ।
ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲਾ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਿੰਟਰ – ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹਨੇਰਾ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ “ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਵਿੰਟਰ” ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ ਧੂੰਆ ਅਤੇ ਧੂੜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਇਬਰ ਯੁੱਧ – ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਅੱਜ ਸਾਇਬਰ ਹਮਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ
ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਤਾਂ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਨਤੀਜਾ
ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਸੌਟੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਲੱਗ ਜਾਣ।
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਵੇ।
ਕਿਉਂਕਿ ਅਖ਼ੀਰਕਾਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਦਾ  ਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਕਈ ਵਿਵਾਦ ਉਭਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲੇ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਇਕ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਮੁੜ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹਨ। 
ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ “ਭਾਬੀ” ਕਹਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਜਨਤਕ ਮੰਚ ਤੋਂ ਹਾਸਿਆਂ ਭਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮਾਜ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਮਸਲੇ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਖੁਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਗਤ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਆਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਜਨਤਕ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹਲਕੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਧਾਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਪਦੰਡ ‘ਤੇ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨੇਤਾ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਵੀ ਮੰਗੇ।
ਅਸਲ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ। ਅਸਲ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿਆਸਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੇਗੀ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਬਦਲਾਅ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗਾ?
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਬਕ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਬਕ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ ਉਹੀ ਗੱਲਾਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਆਉਣ ਜੋ ਉਹ ਮੰਚਾਂ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। 

ਹੋਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੰਗੀਲੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ, ਗਿਲੇ-ਸ਼ਿਕਵੇ ਭੁਲਾਣ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਵਨ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਖਿੜਾਹਟਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਵਾਨ ਢੋਲ ਦੀ ਧੁਨ ‘ਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਪਸੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੌਣਕ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਹੋਲੀ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਸਾਡੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਹੋਲਿਕਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਲੀ ਵੱਡੇ ਚਾਉ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਥਾਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਸਤ-ਮਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗੁਲਾਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮਾਜਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ—ਇਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ, ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੋਲੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਫ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਰੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸਾਈਏ।
ਆਓ, ਇਸ ਹੋਲੀ ‘ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਵਾਂਗੇ—ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ।
ਹੋਲੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲਾਂ ‘ਚ ਵੱਸ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਉਤਰੇ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਐਕਟਿੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਊ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬਜਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਮੋਹਾਲੀ) ਦੀ ਸਬ ਡਵੀਜਨ ਡੇਰਾਬੱਸੀ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਜਨਮੀ।ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲੋਢ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜੈਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਚਾਰਿਆ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੈਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਡੇਰਾਬੱਸੀ ਤੋਂ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਗਰਲਜ ਕਾਲਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਗੈਰਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਡਾ. ਅਮਿਤ ਤੋਂ ਕੱਥਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿੱਤੀ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਟਕ ਬਟਵਾਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੁੂੰ ਕਾਫੀ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਨਾਟਕ ਬਟਵਾਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਨੇ ਮੁੜ ਪਿਛਾਂਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਆਫਰ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਫਿਲਮਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਪੌਣੇ-9, ਕਦੇ ਦਾਦੇ ਦੀਆਂ, ਕਦੇ ਪੋਤੇ ਦੀਆਂ, ਰੋਡੇ ਕਾਲਜ, ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀ ਅੱਗ, ਸਾਂਝਾ ਘਰ (ਸੌਰਟ ਫਿਲਮ), ਪੰਜਾਬ ਫਾਇਟਰਜ, ਸਰਿੰਜ਼, ਮਾਪੇ, ਬੇਬੇ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਨਾਜ਼ੀ ਨਚਾਰ, ਦਰਦ (ਸੌਰਟ ਫਿਲਮਾਂ), ਭਗਤ ਮਾਲ ਗਾਥਾ (ਹਿੰਦੀ ਸੀਰੀਅਲ), ਲਿੰਕ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ (ਗੀਤ), ਵੈਲਪੁਣਾ, ਕਾਲਾ ਸੂਟ (ਗੀਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨੇਵਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹਰਨਾਮਾ, ਚਿੱਠੀ, ਤੰਦੂਰ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ-02, ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸ (ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼), ਉਹ ਕੁੜੀ, ਆਪਾਂ ਫਿਰ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਪੱਗ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਦੀ ਆਦਿ ਹਨ। ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਉਹ ਅੱਜ ਇਹ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਣੀ ਆਪਣੀ ਐਕਟਿੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੇ, ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੀ, ਰਾਤ ਚੌਗੁਣੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹੇ ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਤਮੰਨਾ ਹੈ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ
7589363090

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ  ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ  ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹੇ ਆਓ ਜਾਣੀਏ
ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ  ਦੀ    ਸਲਾਹ ਲਵੋ  
ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ 9 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਾਰ ਲੈਣਾ ਹੈ
ਗਰਭਕਾਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾਪਦੇ ਨੇ ਡਾਕਟਰ
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ  
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿਚਵਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ
.......................
ਔਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਫਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰਿਆ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਲ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵ ਬਾਰੇ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ  ਇਹ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ  ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਜਣਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ  ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ  
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ  ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ  ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹੇ  ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ    ਲੇਡੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ  ਇਹ ਸਲਾਹ   ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ  ਕੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ  ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ  ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ  ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਇਹ ਲੇਡੀ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਨੂੰ   ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚਾ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਲਓ ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਆਵੇ     ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ  ਸਰਜਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ  ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਆਈ ਸੀ ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ   ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਅੱਗੋਂ  ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਆਵੇ  ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਫੈਮਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ  ਕੋਈ ਖਾਨਦਾਨੀ ਰੋਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ
 ਗਰਭਵਤੀ   ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ....ਡਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ   
 ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਟੈਸਟਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਸਕੈਨਿੰਗ. ਥਾਇਰਾਇਡ . ਹੈਪੇਟਾਇਟਸ  .ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ  .ਸ਼ੂਗਰ. ਯੌਨੀ  ਸੰਬੰਧੀ ਰੋਗ  ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਰੋਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਲਓ  ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਓ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ  ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਰ ਵਧ ਜਾਂ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੀ ਗਰਭ ਧਰਨ ਨੂੰ  ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ  ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ  ਜੇਕਰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ   ਕਰ  ਵੀ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ  ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਵਧਾਓ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘਟਾਓ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਟਾਲ ਦਿਓ   ਅਸੰਤੁਲਿਤ   ਡਾਈਟਿੰਗ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਤਾਂ ਸੰਤੁਲਤ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ  ਤਾਂ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੋਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕੇ  
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ  ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਲਚਕੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ  ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹੈ  ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੋਗੇ  ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੈਣੀਆਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ  ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਲਵੋ  ਹਰਬਲ ਦਵਾਈਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਹਰਬਲ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਾ ਲਓ  ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਲਓ । ਕੌਫ਼ੀ ਤੇ ਚਾਹ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿਓ  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਣਾ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ  ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਤੰਬਾਕੂ ਖਾਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਛੱਡ ਦਿਓ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬਚਾਓ ਕਰੋ ਰਸਾਇਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ  
            ਗਰਭ ਧਾਰਨ  
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਪਰਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਟਬਾਲ. ਹਾਕੀ .ਬੇਸਬਾਲ. ਕਬੱਡੀ .ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ .ਖੇਡਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਨਣ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰੋ  ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸੀਟ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਨਾਲ ਕਈ ਧਮਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਝੁੰਜਲਾਹਟ ਅਤੇ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ  ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ ਤਣਾਅਮੁਕਤ ਰਹੋ ਨਤੀਜੇ ਉਨੀ ਜਲਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ  ।
ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆ
ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਾ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਨਰਮ/ਨਾਜੁਕ . ਦਿਲ ਦਾ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਉਲਟੀਆ ਆਉਣਾ, ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦਾ ਆਉਣਾ, ਸਵਾਦ ਤੇ ਸੁਘੰਧ ਵਿਚ ਫਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਕਬਜ ਹੋਣਾ
9ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ  
ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਆਂ ਕਿ ਨੌੰ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ  ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਅੰਦਰ ਇਕ ਨੰਨ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਪਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਾਰ ਲੈਣਾ ਹੈ  ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਖਾਓ   ਪੀਵੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਸਬੰਧੀ ਸੋਚੋ   ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਰਹੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ  ਦੁੱਧ ਦਹੀਂ ਅਨਾਜ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ 300 ਕੈਲਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਪੈਣੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਰਮੋਨ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਆਵੇਗਾ  ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ ਕਈ ਔਰਤਾਂ  ਗਰਭਵਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ  ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬਾਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ  
ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ
 ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ  .ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦਰਦ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਰਿਸਦਾ ਹੋਵੇ ਇਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹਲਕਾ ਖ਼ੂਨ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰਿਸਦਾ ਰਹੇ  ਹਲਕਾ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰਸਾਅ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਗਰਭਪਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ  ਅਜਿਹੇ ਟੈਮ ਤੁਸੀਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾਓ
ਗਰਭਕਾਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾਪਦੇ ਨੇ ਡਾਕਟਰ
ਉਂਜ ਤਾਂ ਗਰਭਕਾਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾਪਿਆ   ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਿਅਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ  ਗਰਭਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਪਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ  ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਵੀ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ  ਬੱਚਾ   ਨਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਨਾ ਅੰਦਰ ਹੈ
 ਦੂਸਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਾ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਪਰ  ਤੁਹਾਡੀ ਓਵਰੀ ਦੇ ਫੈਲਕਨ ਪੱਕੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਕੌਸ਼ਿਕ ਜੀਵ ਇਕ ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫੋਲੋਪਿਯੇਨ   ਟਿਊਬ ਵਿਚ ਲੱਕੀ ਸਪਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਹੋਵੇਗਾ
     ਤੀਸਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ  
ਚੌਥੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਭਰੂਣ ਬਣ ਗਿਆ  ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੋਥ ਕਰਦਾ ਹੈ  
ਪੰਜਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭਰੂਣ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ   ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ  ਦਿਲ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
  ਛੇਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਗਲ ਕੰਨ ਬਣਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛੋਟਾ ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਬਣਨੀਆਂ   ਕਿਡਨੀ ਲੀਵਰ  ਫੇਫੜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬਣਾੳਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਸਿਰ ਅੱਗੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਿੰਦੂ   ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਟਨ ਜਿੰਨੀ ਲੁੱਕ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਨੰਨ੍ਹੇ ਮੁੰਨੇ ਦਾ ਦਿਲ  ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ 80 ਵਾਰ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
 ਸੱਤਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ 10.000 ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ 100 ਕੋਸ਼ਕਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ  ਇਸ ਹਫਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਜੀਭ ਬਣਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ  ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਿਡਨੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ  
ਅੱਠਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੱਕ ਪਲਕਾਂ ਲੱਤਾਂ ਪਿੱਠ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਿਲ  ਡੇਢ ਸੌ ਵਾਰ ਧੜਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਬੱਚਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰਕਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ  
ਨੌਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਛੋਟੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਵੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਹਿਲਾ ਸਕੇ ਕਰੀਬ  ਬੱਚੇ ਦੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਪਤਾ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ  
ਦਸਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਪੈਰ ਹੱਥ ਕੂਹਣੀਆਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬੇਬੀ ਦੇ ਦੰਦ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ  ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ  
ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਹੁੰ   ਉਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
 ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਾਚਨਤੰਤਰ ਨੇ ਸੁੰਗੜਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਣ ਯੋਗ ਬਣ ਸਕੇ  ਬ੍ਰੇਨ ਤੇ  ਹਰਮਨ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ  
ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ  ਅੰਤੜੀਆਂ ਪੇਟ ਵਿਚ ਸਹੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬੱਚਾ ਰੋਣ ਦੀ  ਤਿਆਰੀ   ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  
ਚੌਧਵੇਂ (14) ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਉੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਰਵੱਟੇ ਵੀ ਉੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ  
ਪੰਦਰਾਂ ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਤੇ ਬੱਚਾ ਸੋਟੇ ਸੰਤਰੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਪਣਾ ਅੰਗੂਠਾ ਚੂਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ  ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ
 ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਨਿਖਰ ਕੇ ਮੂਹਰੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲਕਾਂ ਅਜੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਦਾ  ਉਭਾਰ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  
ਸਤਾਰਾਂ ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ ਪੰਜ ਔਂਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੱਚਾ ਹਥੇਲੀ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚਰਬੀ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਚੂਸਣ ਅਤੇ  ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ
ਅਠਾਰ੍ਹਵੇਂ  ਵੇ ਹਫ਼ਤੇ   ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਾ ਜਿਸ ਦਾ   ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ   ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ  ਦਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਰਭਕਾਲ ਦੀ ਹਰਕਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਅਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਰਸਰੀ  " ਚ"ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ ਪੰਜ ਔਂਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ  ਉਹ ਹਿਚਕੀ ਲੈਣ ਵੀ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ  ਉਨੀਵੇ   19.ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਫਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅੰਬ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਛੇ ਤੇ ਭਾਰ ਅੱਧਾ ਪੌਂਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਵੀਹਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਲੜਕਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤਿਆਰ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੱਖ ਵਿਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਕੁੱਦਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਇੱਕੀਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ  ਤਰਬੂਜ਼ .ਕੇਲਾ .ਸੰਤਰਾ ਖਰਬੂਜਾ.ਅੰਬ  .ਅੰਗੂਰ  .ਆਦਿ ਹੋਰ ਫ਼ਲ  ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ     ਉਹ ਖਾਓ ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ  ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੇ  ਬੱਚੇ ਦੀ ਹਲਚਲ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ  ਬਾਈ ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ   ਦਾ ਭਾਰ ਲੰਬਾਈ ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰੋਥ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਬੱਚਾ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ   22  ਬਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 27ਸਤਾਈ ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜਿਊਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਮੁੱਕੇ ਵੱਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ  ਹਿਚਕੀ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗੀ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ   ਤੇ ਆਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦੇ ਹਨ  28ਅਠਾਈ ਤੋਂ 31ਇਕੱਤੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ   ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਡੇ  ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ  ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਝੱਲਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਗੁਣਾ ਭਾਰ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ ਤੁਹਾਡੀ ਡਲਿਵਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ  ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ  ਬੱਤੀ ਤੋਂ ਪੈਂਤੀ ਵੇਂ ਹਫਤੇ ਦੌਰਾਨ ਜਣੀ ਕਿ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਝਲਕ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ   ਬੱਚਾ ਤੁਸੀਂ ਘਬਰਾਹਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸੱਸ ਮਾਂ. ਦਾਦੀ ਮਾਂ . ਨਾਨੀ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਣਗੀਆਂ  ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਨੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਚੂਸਣ ਲੰਘਾਉਣ ਲੱਤਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਅ ਸਕੇ  ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ  ਤੁਹਾਡੀ  ਚਮੜੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਛੱਤੀ ਤੋਂ ਚਾਲ ਚਾਲ੍ਹੀਵੇ   ਹਫ਼ਤੇ  ਜਾਣੀ ਕਿ ਨੌਵਾਂ ਮਹੀਨਾ  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਝਲਕ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ  ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ  ਬੱਚੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚੋਣ ਡਾਕਟਰ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਵੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਮਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖੇਗਾ ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਚਾਣ ਜਾਵੇਗਾ ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਤਰੀਕ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ  ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੱਚੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ  ਦਿੱਤੇ ਹੋਈ ਪ੍ਰਾਈਮ ਤਰੀਕ   ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨੇਲ  ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ  ਡਿਲਿਵਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ  
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਖਤਰੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ
 ਗਰਭ ਧਰਨ ਵੇਲੇ ਉਮਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 18ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 35 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ  
ਪੰਜ ਵਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ  
ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਕੱਦ 140 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ  
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੱਟ ਹੀਮੋਗਲੋਬਨ  (<7gm/dl)
ਆਰ ਐਚ ਨੈਗੇਟਿਵ ( Rh-ve)
ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬੀਪੀ 140/90hgਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ  
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਹੋਣਾ  
ਪਿਛਲੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਮਰੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣਾ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣ  
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਹੋਣਾ  
ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਤੇ ਧੱਫੜ ਹੋਣੈ  
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਮਾ ਸ਼ੂਗਰ ਦੌਰੇ ਪੈਣੇ ਆਦਿ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ  
ਪਿਛਲੇ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸੀਜ਼ੇਰੀਅਨ ਜਾਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੇਟ ਦਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ  
ਬਾਂਝਪਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਵੇ  
ਜੌੜੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ  
ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੁੱਠਾ ਟਿੱਡਾ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ  
ਪੇਟ ਦਰਦ ਜਾਂ ਜੂਨੀ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪਾਣੀ ਪੈਣਾ ਜੋ ਕਿ ਭਰਾ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਲਾਗ ਸੰਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲਾਗ ਐੱਚਆਈਵੀ ਏਡਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਾਰ ਦੋ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ  
ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ  
ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹਰਕਤ ਘਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ  
ਜੇਕਰ ਇਹ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਜਾਂ ਨੇਡ਼ੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ  ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ  ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਜਣੇਪਾ ਬਿਲਕੁਲ ਫ੍ਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਰਨ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ   
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
 ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ
ਏਅਰਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ।
ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲਕਿ ਜੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਐਨ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਫਲਾਈਟ ਅਟੈਂਡੈਂਟਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਅਟੈਂਡੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਨੀਂਦਰਾ ਸੀ। ਜਿੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫ਼ਟਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਲਾਹਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਸੋ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਅ ਕਰੇ ਘੁੰਮੋਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਾਂਹਵਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦਰਦਾਂ ਦਾ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
 ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋਜਿੱਥੇ ਮੱਛਰ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ  
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਪਹਾਡ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਵੋ  ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਬਚੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕੋ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਵਧਣ ਨਾ ਦਿਓ  
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿਚਵਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੋਗੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ  ਦੀ ਇਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣ ਜਾਏਗਾ   
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ  
Watsapp ±447951 590424

ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 'ਔਰਤ ਦਿਵਸ' ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਜਾਏ ਤਾਂ 8 ਮਾਰਚ 1857 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੁਣਕਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ‘ਖਾਲੀ ਪਤੀਲਾ’ ਜਲੂਸ ਕੱਢਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਮਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤ ਦਿਵਸ’ ਵਜੋਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਰਤ ਦਿਵਸ 1911 ਵਿੱਚ 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੀਆ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1913 ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ। 1914 ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ :-
ਔਰਤ ਬਿਨ੍ਹਾ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਧੂਰਾ ਹੈ : ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤ ਜਗ ਜਨਣੀ ਹੈ, ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਔਰਤ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਤੋਹਫਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਬਿਨ੍ਹਾ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦਾ ਦਿਲ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਆਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਮੱਲ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਹਾਜ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ’ਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ : ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ
ਨਵਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਰਤ ਦਿਵਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਹਾਜ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ’ਚ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਏ ਹਨ ਤੇ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰਦੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ?, ਇੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਔਰਤ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਡਾ. ਅਮਿਤਾ
ਹੈਮਿਓਪੈਥਿਕ ਡਾਕਟਰ  ਡਾ. ਅਮਿਤਾ  ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਔਰਤ ਦਿਵਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਮਰਦਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲਿਸ, ਫੌਜ, ਪਾਇਲਟ, ਸਰਪੰਚੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕਾ-ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤ ਚਾਹੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੇਧ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਘੜਨ-ਸੰਵਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤ ਚੁਣੌਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੀ :  ਪੂਨਮ ਸੂਦ
ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੂਨਮ ਸੂਦ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਫਲ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਚਣਹਾਰ ਹਨ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤ ਚੁਣੌਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੀ, ਜੋ ਉਹ ਠਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਆਪਣਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਘਰ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਠੋਸ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਗੁਰੀ  
+44 7951 590424